.: Toplantı Tutanakları-Çalışma Raporları

ÜYTE Toplantı Tutanağı -Ocak 2009 (23/01/2009)

17 Ocak 2009 tarihinde gerçekleştirilen ÜYTE ile ilgili sorunların tartışıldığı

TOPLANTI TUTANAĞI

Toplantı, Prof.Dr. Attila Dağdeviren'in açılış konuşması ile açıldı. Ardından Prof. Dr. Nur Çakar açılış konuşmasını yaptı. Çeşitli nedenlerle üniversitelerin Histoloji ve Embriyoloji kürsülerinin YÜT sürecine bugüne dek sahip çıkmadığını vurgulayan Prof. Dr. Nur Çakar, bunun bir eğitim toplantısı olduğunu ve bu toplantı ile sorunları tespit edip çözüm üretebilme yolunda başarılı olabilirsek T.C. Sağlık Bakanlığı yetkilileri ve kadın hastalıkları ve doğum uzmanları camiasıyla bir başka toplantı planlanabileceğini söyleyerek ilk oturumu açmak üzere oturum başkanları Prof. Dr. Sevda Müftüoğlu ve Doç. Dr. Mehmet Cıncık'ı kürsüye davet etti.
Davet edilen ilk konuşmacı Dr. Sevim Aydın,  Türkiye'de tüp bebek eğitimi mevzuatını anlatan bir konuşma yaptı. Sunumunda, 1987'de T.C. Sağlık Bakanlığı'nda tüp bebek uygulamaları ile ilgili alt yapı oluşturmak üzere bir komisyon kurarak ilk eğitim yönetmeliğini oluşturduğunu, son yönetmeliğin 2005 tarihli olduğunu, bilim komisyonunun ve alt komisyonların kimlerden oluştuğunu ve ne gibi görevleri olduğunu vurguladı. Bir embriyoloji laboratuarının kurulma ve yürütülme sırasında sırasında ne gibi koşulları sağlaması gerektiği ve eğitimin ne şekilde verilmesinin öngörüldüğü ile ilgili maddeleri açıkladı.
Sunum sonrası söz alan Dr. Mehmet Cıncık, tüp bebek konusunun histoloji için geniş bir pencere açtığını, bilimsel çalımalarda bu yöne de ağırlık verilmesinin önemine değindi. Mevzuatta mutlaka değiştirilmesi gereken maddeler olduğunu da ekledi. Embriyonik kök hücre kullanımını da sahiplenmediğimizi söyleyen Dr. Cıncık, Sağlık Bakanlığı'nın kök hücre komisyonunda da etkin olmadığımızı, kök hücre kullanımıyla ilgili mevzuat ve bir kılavuzun oluşturulması gerektiğini, buna mutlaka müdahil olmamız gerektiğini söyledi. Ayrıca derneğin hayvan modelli bir eğitim merkezi kurmasını önerdi.
Doç. Dr. Zeynep Kahveci  bilim komisyonunda en az 3 embriyolog , alt komisyonda ise üniversite mensubu en az 1 embriyolog olması gerektiğini, kimlerin sertifika alacağı konusunda uzman ve doktora sahibi adayların ayrı ayrı tanımlanması gerektiğinin altını çizdi.
Y. Doç. Dr. Cem Korkmaz,  sertifika verilme koşulları ve mevzuata dernek olarak el koymamızın öneminden bahsetti. Komisyonda yer alan üyelerin mutlaka ÜYTE yapmış kişiler olmasının gerekliliğini vurgulayarak komisyon üyeleri için dernek öneride bulunmalı dedi.
Dr. Handan Kara ise sertifikasyon sürecinde pratik eğitime ağırlık verilmesi gerektiğini söyledi.
Sonraki konuşmacı Prof.Dr. Cengiz Güven de bilim ve alt bilim kurullarına bulunacak üyelerin bu işle bizzat uğraşan kişiler olması gereğini tekrarlayarak tüp bebek işini camianın sahiplenmesi gerektiğini vurguladı.
Prof. Dr. Esra Erdemli, histoloji ve embriyoloji uzmanlık/doktora eğitimi içinde tüp bebek eğitiminin verilmesinin yerinden bahsetti. Bu eğitimde karşılaşılan zorluklar arasında eğitimin yeterli olmadığı, pratik eğitim süresinin kısa olduğu, eğitim alanların bir laboratuarın fiziksel yapılanmasının eğitimini yeterince alamadıkları ve ICSI eğitiminin ayrı olmasını saydı.  Önerileri arasında tüp bebek eğitiminin uzmanlık eğitimi içinde verilmesi, uzmanlık öğrencileri eğitimin son yılında tezlerine konsantre oldukları için bunun da dördüncü değil üçüncü yılda olması, sertifikasyon sıralamasında bu uzmanlık öğrencilerin öncelik tanınması ya da sertifika eğitimi bitene kadar mecburi hizmetinin bekletilmesi vardı. Dr. Erdemli, mecburi hizmet nedeniyle her tıpta uzmanlık öğrencisinin sonunda tüp bebek merkezlerinde çalışmak zorunda olduğunu, bu nedenle de bu eğitimin de zorunlu olduğunu, kürsülerin tıpta uzmanlık öğrencisi almış ise bu eğitimi vermemek gibi bir lüksü olmadığının altını çizdi.
Bu konuşma sonrasında söz alan Dr. Lale Sökmensüer, Hacettepe Üniversitesi'nde bu eğitimin verildiğini, eğitim merkezi oldukları için bunun başarılabildiğini, diğer üniversitelerin de bunu yapabileceklerini söyledi. Doç. Dr. Oya Evirgen de Ankara Üniversitesi?nde benzer bir şekilde rotasyon eğitimi olduğundan ve tüm uzmanlık öğrencilerinin öncelikli olarak sertifikasyon eğitimine girdiklerinden bahsetti. Dr. Cem Korkmaz, bunun çok kolay bir iş olmadığını, tüm asistanların bu eğitimi alması gerektiğini belirtti ancak her uzmanın bu işi yapıyor olmasını sorguladı. Dr. Sevda Müftüoğlu da bakanlığın her uzmanlıkla ilgili istediği bir tanım olduğunu, TUS öğrencilerinin bunu bilerek Histoloji ve Embriyoloji eğitimi almaya gelmeleri gerektiğini söyledi.
Tartışma sonrası kürsüye çıkan konuşmacı Dr. Bahar Uslu, Histoloji ve Embriyoloji uzmanlarının zorunlu hizmette karşılaştıkları zorlukları anlattı. Bölümümüzün adının ne bakanlıkta ne de tıp camiasında tam olarak netleşmemiş olduğunu, kurada bile iki farklı isimle anıldığını belirtti. Mezuniyet öncesinde tüm çabalara rağmen eğitimi alamadığını, AÇSAP'tan tayin sonrası eğitim alabileceğinin söylendiğini ancak mecburi hizmet yasasına göre görev yerinden 1 aydan fazla ayrılamayacağı gerekçesiyle bu eğitimi almasının engellendiğini söyledi. Sertifika alamadığı için tayin edildiği hastanede tüp bebek merkezi açamadığını, hastanenin bu durumda kendisini çalıştırabileceği bir yer bulamayıp faturalandırma kontrolünde çalıştırdığını, bu nedenle de döner sermaye/performanstan yararlanamadığından, aynı sorunları tüp bebek merkezi olmayan hastanelere tayin edilen tüm Histoloji ve Embriyoloji uzmanlarının yaşadığını anlattı.
İlk oturumun konuşmacıları sunumlarını yaptıktan sonra yapılan tartışmalar şöyle geçti:
Dr. Dağdeviren, 14 adet tüp bebek eğitim merkezine her 6 ayda 3'er asistan alınabiliyor mu sorusunu sorarak sertifika eğitiminin verilmesi esnasında bakanlığın kendi inisiyatifinde şekillendirdiği bir program olduğunu ve bakanlıkla bağ kurulup uzmanlık öğrencilerinin koordineli biçimde eğitim merkezlerine gönderilmesini önerdi. Bunun dernek üyeleri arasından ÜYTE alanında  aktif çalışanların oluşturduğu bir komisyon tarafından organize edilmesinin yararlı olacağını bildirdi.
Dr. Kahveci, uzmanlık ve doktora öğrencilerine iyi bir eğitim verebiliyor muyuz sorusunu gündeme getirdi, bunun için iyi bir donanımın gerekli olduğunu, eğitim programına eklemeler yapılması gerektiğini söyleyerek tüp bebeğin zorunlu rotasyon haline getirilmesi gerektiğini tekrarladı. Dr. Cıncık zorunlu rotasyon olması için dernek tarafından bakanlığa bir yazı yazılmasını önerdi. Ancak bu zorunlu rotasyonun tıpta uzmanlık eğitimi veren kürsülerce mutlaka uygulanması gerekirken mecburi hizmete tabi olmayan doktora öğrencileri ile diğer fakülteler ve enstitülerle ilgili bir zorunluluğun söz konusu olamayacağını da sözlerine ekledi.
İkinci oturumun ilk konuşmacısı Dr. Korkmaz, ÜYTE eğitimi almış, sertifikalı embriyoloji uzmanlarının askerlik için GATA'ya geldiğinde tüp bebek merkezine gönderildiklerini, orada bu uzmanların çoğunlukla zayıf da olsa bir teorik eğitimlerinin olduğunu ancak pratik eğitim almadan geldiklerini vurgulayarak diğer eğitim merkezlerinde pratik eğitimin eksik bırakıldığını gözlemlediğini söyledi. Dolayısıyla da 6 aylık eğitimin, tek başına bir laboratuarı yönetmeye ve laboratuar sorumlusu olmasına yetmeyeceğine değindi. 
Bunun üzerine Dr. Aydın da pratik eğitim verilmesi sırasında hasta sayısının her zaman öngörülen uygulama sayısını karşılamayabileceğini söyleyerek eğitim raporları ve bilim komisyonunun denetimleri ile ilgili sorunları dile getirdi. Eğiticilerin sorunları açısından ise rutin işler içinde kursiyere zaman ayırmanın zorluğundan bahsetti. Kursiyer ile personel arasındaki ilişkinin daha iyi ayarlanması gerektiğini söyleyen Dr. Aydın, laboratuara yabancı bir kişinin girmesiyle karşılaşılabilecek potansiyel risklerin de söz konusu olabileceğini belirtti. Yurtdışında eğitimin 2-3 yıl sürdüğüne, buralarda kendi merkezlerinde çalışacak personelin eğitildiğine dikkat çekten Dr. Aydın, eğitim merkezleri arasında koordinasyon ve bir standart oluşturulması ve merkezlerin yapıcı olarak denetlenmesi gerektiğini belirterek mevzuatın mutlaka yenilenmesi gerektiğine dikkat çekti.
Dr. Candan Özoğul da eğitim merkezlerinin standardize edilmesi gereğini yineleyerek Histoloji ve Embriyoloji kürsülerinden yetişenlerin sayısının artması durumunda diğer branşlardan lisans sürecinde olanların azalacağını belirtti.
Dr. Cıncık söz alarak ESHRE ve ASRM guidelinelarına uymanın yanı sıra AB standartlarını da uygulamamız gerektiğini söyleyerek ESHRE'nin toplantıları sırasında sertifikasyon sınavı yaptığı bilgisini verdi.
İkinci konuşmacı Dr. Oya Evirgen YÜT'de embriyoloğun rolünün çok önemli olduğunu söyleyerek bir embriyologun sahip olması gereken özellikleri anlattı. Embriyoloji laboratuarında standardizasyona da değinen Dr. Evirgen, ulusal standartlar dahilinde düzenli kalite kontrolü, bağımsız bir kuruluşça yapılabilecek sertifikasyon, resmi yönetici bir kurumca yapılacak akreditasyon ve ruhsatlandırmadan, laboratuar personeli için ise sertifikasyon ve bunun standardizasyonundan bahsetti. 2002 tarihli eğitim merkezleri tebliğine göre eğitimin esaslarını anlattı. Tüm eğitim merkezi laboratuar sorumlusu embriyologların bakanlığın bilim komisyonu toplantılarına katılmayı talep etmeleri gerektiğine dikkat çekti. Dr. Evirgen, eğitim merkezlerinin sayısının da artırılması gerektiğini söyledi. ESHRE'nin iyi uygulamalar kılavuzu, AP tarafından yayınlanan yönetmelik, AFC (American Fertility Society)'nin yayınladığı kılavuz ve Oxford Üniversitesinin klinik embriyoloji programlarını anlatarak eğitim merkezlerinin sertifika programı içeriği ve başvuru koşullarını, laboratuar personelinin nitelik ve sorumluluklarını ve klinik embriyoloji konu ve uygulamalarının uzmanlık eğitimi süresi içinde verilmesi konularını tartışmaya açtı.
İkinci oturumun üçüncü konuşmacısı Uz.Dr. Ayça Işık'tı. Embriyologların günlük yaptığı işlerden ve sorumluluklarından bahseden Dr. Işık'ın değindiği sorunların arasında embriyologların eğitim düzeyindeki farklılıklar, yönetmeliklerin eksiklikleri ve güncellenmemesinden kaynaklanan uygulama sorunları, laboratuarın hatalı fiziksel yapılanması ve satın alınan cihazlarla embriyologların mücadelesi, plansız ve düzensiz tüp bebek merkezi organizasyonları, eğitim öğrencisi sayısının siklus sayısına bakılarak düzenlenmesinin sakıncaları, laboratuar ekip ve cihaz kapasitesiyle orantılı olmayan sayıda vaka alınması, başarı kriterinin hasta sayısı olarak görülmesi, embriyologların hastanın tedavi protokolü ve takibine birebir katılımının hala idrak edilememesi gibi konular vardı. Sorunun kaynağını üstlenilen sorumlulukla paralel olmayan yetki ve temsil gücüne bağlayan Dr. Işık, komisyonlardaki embriyoloji uzmanı sayısının mutlaka artırılması gerektiğinin altını çizdi.
Son konuşmacı Doç. Dr. Lale Delilbaşı ise daha çok özeleştiri içeren bir konuşma yaptı. Dr. Delilbaşı tüp bebek camiasında derneğimizin rolü olmadığına, IVF'in teknik iş diye nitelenip ilgilenilmediğine dikkat çekti. Eğitim verecek kişilerin niteliklerine değindi. Tüp bebek camiasında biyologların varlığını sorgulayan Dr. Delilbaşı bununla ilişkili sorunları anlattı.
Son olarak söz alan Dr. Nur Çakar, eğitim komisyonlarının kurulması, hukuki düzenlemeler için bir komisyon, kök hücre kullanımı için bir komisyon kurulması ve eğiticilerin eğitilmesi önerilerini dile getirdi.
Özet olarak;

• T.C. Sağlık Bakanlığı yetkilileri ve kadın hastalıkları ve doğum uzmanları camiasıyla en yakın zamanda bir başka toplantı planlanlanması
• ESHRE'nin iyi uygulamalar kılavuzu, AP tarafından yayınlanan yönetmelik, AFC (American Fertility Society)?nin yayınladığı kılavuz ve Oxford Üniversitesinin klinik embriyoloji programları dikkate alınarak laboratuar personelinin nitelik ve sorumlulukları ve klinik embriyoloji konu ve uygulamalarının düzenlenmesi ve IVF sertifikasyonunun AB müktesebatına uygun derecelendirilmesi
• Embriyoloji laboratuar direktörü
• Embriyoloji laboratuar sorumlusu
• Embriyoloji laboratuar teknisyeni
• Derneğin ESHRE kılavuzlarını da göz önüne alarak eğitim programını yeniden yapması ve bir kılavuz hazırlaması
• Derneğin sertifikasyon sınavı için merkezi bir otorite tayin ederek sınava müdahil olması, sertifika verilme koşulları ve mevzuata yeni maddeler önerilmesi, komisyonda yer alan üyelerin mutlaka ÜYTE yapmış kişiler olmasını, komisyon üyeleri için derneğin öneride bulunması
• Derneğin bir üyesinin eğitim merkezlerini denetleyen kurulun içinde olması
• Derneğin kök hücre, özellikle de embriyonik kök hücre alt kurulu oluşturarak bu uygulamalara müdahil olması: Embriyonik kök hücre kullanımı hakkında Sağlık Bakanlığı'nın kök hücre komisyonunda daha etkin olunması, kök hücre kullanımıyla ilgili mevzuat ve bir kılavuz oluşturulması, buna müdahil olunması, bu konuya müdahil komisyondaki histoloji uzmanlarıyla iletişim içinde olunması
• ÜYTE yönetmeliğinde değişiklikler: Bir embriyoloji laboratuarının kurulma ve yürütülme sırasında sırasında ne gibi koşulları sağlaması gerektiği ve eğitimin ne şekilde verilmesinin öngörüldüğü ile ilgili maddelerin değişen şartlara uygun olarak eğitim tüzüğüne yeniden yazılması
• Eğitim tebliğinde değişiklikler
• Sağlık Bakanlığı'ndaki uzmanlık dalı adı karmaşasına son vermek için gerekli bildirimin yapılması ve uzmanlık dalımızın tüp bebek kliniği, androloji laboratuarı,infertilite polikliniği gibi çalışma sahalarımızın Sağlık Bakanlığı nezdinde tam olarak belirlenmesi, bu sahalarda çalışacak embriyoloji uzmanı hekimlerin en az döner sermaye ortalamasından alması için performans daire başkanlığı ile gerekli yazışmaların yapılması
• Mecburi hizmet yapacak uzmanlık öğrencilerine uzmanlık eğitimi içinde üçüncü yıl içinde rotasyonun zorunlu olması ve her uzmanlık öğrencisinin mutlaka sertifikalandırılması, sertifikasyon sıralamasında bu uzmanlık öğrencilerin öncelik tanınması ya da sertifika eğitimi bitene kadar mecburi hizmetinin bekletilmesinin sağlanması. Mecburi  hizmet nedeniyle her tıpta uzmanlık öğrencisinin sonunda tüp bebek merkezlerinde çalışmak zorunda olduğu, bu nedenle de bu eğitimin de zorunlu olduğunu, kürsülerin tıpta uzmanlık öğrencisi almış ise bu eğitimi vermemek gibi bir lüksün olmadığının idrak edilmesinin sağlanması
• Sağlık Bakanlığı ile oluşan idari ve hukuki sorunları çözümleyecek hukuk komisyonu kurulması
• Mecburi hizmetle ilgili sorunlar için derneğin bakanlıkla yazışması
• Başka uzmanlık alanındakiler ve başka meslekten olanların sertifika almalarının önüne geçilmesi
• ÜYTE bilim komisyonunda en az 3 embriyolog , alt komisyonda ise üniversite mensubu en az 1 embriyolog olması, kimlerin sertifika alacağı konusunda uzman ve doktora sahibi adayların ayrı ayrı tanımlanması gerektiğinin komisyona bilirilmesi ,

önerildi.

Tutanaklar Sayfasına Dön